Ukraińskie rewolucje - Zbigniew Marcin Kowalewski

Naród ukraiński ukształtował się w toku kolejnych rewolucji, poczynając od 1648 r. Wtedy wybuchła pierwsza, w Polsce groteskowo sprowadzana do „powstania Chmielnickiego”. Książka ta jest o dwóch kolejnych ukraińskich rewolucjach narodowych, które wybuchły już w wiekach XX i XXI. Wbrew rozpowszechnionemu mniemaniu, tak jak Rosja nigdy nie była jedna i niepodzielna, tak też nie było w 1917 r. i w latach następnych jednej i niepodzielnej rewolucji rosyjskiej. Równolegle do niej, oddzielnie od niej i w bardzo dramatycznych starciach z nią przebiegała rewolucja ukraińska. W książce przedstawiono dwie fazy, zdaniem autora kluczowe dla zrozumienia przyczyn, natury i dynamiki tego starcia między rewolucjami. Kolejna, już w niepodległej Ukrainie, ale niepodległość utwierdzająca, to rewolucja 2014 r. na Majdanie, przeciwko której Rosja najpierw napędziła kontrrewolucję, a następnie wszczęła wojnę. Autor wykazuje społecznie oligarchiczny i ideologicznie „białogwardyjski” charakter prorosyjskiej rebelii w Donbasie. Zamieszczone w książce oryginalne, nowatorskie teoretycznie studia nad imperializmem rosyjskim wyjaśniają, dlaczego w Ukrainie, w toku obecnej wojny, ważą się losy tego imperializmu.

My, Polacy, przez setki lat kolonizowaliśmy ziemie ukraińskie i haniebnie uciskaliśmy Ukraińców, a następnie, po utracie tych ziem, uznaliśmy je za część Rosji. Bardzo długo negowaliśmy lub przynajmniej ignorowaliśmy ukraińską podmiotowość narodową i ukraińskie dążenia niepodległościowe. Kształtowaliśmy zakłamany, niesprawiedliwy i szkodliwy wizerunek Ukrainy. Bardzo też długo taka postawa wobec sprawy ukraińskiej, jaką w Paryżu reprezentował Jerzy Giedroyc, należała wśród Polaków do wyjątków. Imperatyw solidarności z walką narodu ukraińskiego wymaga obalenia wielu mitów i stereotypów ukrainofobicznych, utrwalanych w naszym kraju przez zaciekłe wojny z Ukrainą o historię. Rewolucje ukraińskie to mocny głos pozwalający zrozumieć, co stoi za tak wielką determinacją Ukraińców w obronie własnego państwa. Jest to zarazem głos jednoznacznie lewicowy – świadectwo tego, że nie cała światowa lewica jest ślepa na imperializm rosyjski.

Zbigniew Marcin Kowalewski – studiował etnografię u prof. Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej na Uniwersytecie Łódzkim. Uczestniczył w seminarium prowadzonym przez prof. Tadeusza Łepkowskiego w Zakładzie Dziejów Ameryki Łacińskiej, Azji i Afryki IH PAN oraz współpracował z wydawanym przez ten zakład pismem Estudios Latinoamericanos. Pisał wtedy także do Odgłosów, Współczesności, Polityki, Łódzkich Studiów Etnograficznych, Etnografii Polskiej, kubańskiego Pensamiento Crítico, wenezuelskiego S.C. Libre, argentyńskiego Nuevos Aires oraz uczestniczył w debatach na łamach Current Anthropology. W 1981 r. członek Prezydium NSZZ „Solidarność” Ziemi Łódzkiej i delegat na I Krajowy Zjazd Delegatów, jeden z inicjatorów i promotorów samorządowego ruchu rad pracowniczych na rzecz przejmowania przez załogi kontroli nad zakładami pracy i przez świat pracy nad gospodarką narodową. Od stanu wojennego do 1989 r. na emigracji we Francji, współdziałał z francuskim lewicowym ruchem solidarności z „Solidarnością”. Autor wielu prac o ruchach i teoriach rewolucyjnych, publikowanych od 60 lat w kraju i za granicą (w Ameryce Łacińskiej, Ameryce Północnej, Europie Zachodniej i Wschodniej), w tym Antropología de la guerrilla (Caracas 1971), Guerrilla latynoamerykańska (Wrocław 1978), Rendez-nous nos usines! Solidarność dans le combat pour l’autogestion ouvrière (Paryż 1985), Rap. Między Malcolmem X a subkulturą gangową. Naród Islamu w czarnej Ameryce (Warszawa 2020). Tłumacz wielu książek z języków francuskiego, hiszpańskiego i portugalskiego, w tym Domu duchów Isabel Allende oraz Filozofii Marksa Étienne’a Balibara. Był współpracownikiem i redaktorem pism Lewą Nogą i Rewolucja (1998-2006) oraz Quaderni della Fondazione Ernesto Che Guevara (2001-2016). Od 2006 r. jest zastępcą redaktora naczelnego Le Monde diplomatique – edycja polska. Od lat 80. XX w. bada historię Ukrainy, ucisku narodowego Ukraińców i ukraińskich ruchów wyzwoleńczych, o czym wydał wiele artykułów, także na Zachodzie. Wydawnictwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy dwukrotnie opublikowały jego pracę o powojennej strategii politycznej Ukraińskiej Powstańczej Armii w Polsce.